Το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης δεν πρέπει να «ενοικιάζεται». Πρέπει να χτίζεται από κοινού, ανοιχτά και εντός Ευρώπης. Με αυτό το σαφές μήνυμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε πρόσφατα Call for Evidence για τη διαμόρφωση της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ανοιχτού Λογισμικού, η οποία αναμένεται το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Η εξάρτηση από κλειστές τεχνολογίες, η ανάγκη ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας και η επιδίωξη μεγαλύτερης τεχνολογικής αυτονομίας καθιστούν το ανοιχτό λογισμικό βασικό εργαλείο για τη δημόσια διοίκηση, την οικονομία και την κοινωνία.
Γιατί ανοιχτό λογισμικό
Το ανοιχτό λογισμικό δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή. Αποτελεί στρατηγική επιλογή με πολλαπλά οφέλη. Ενισχύει τη διαφάνεια, μειώνει τον κίνδυνο εγκλωβισμού σε συγκεκριμένους προμηθευτές, επιτρέπει καλύτερο έλεγχο της ασφάλειας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για συνεργασία και καινοτομία.
Για τον δημόσιο τομέα, η αξία του είναι ιδιαίτερα σημαντική και διττή: από τη μία πλευρά περιορίζεται το κόστος σε βάθος χρόνου και, από την άλλη, ενισχύεται η ανεξαρτησία των ψηφιακών υποδομών. Παράλληλα, ο ιδιωτικός τομέας επωφελείται από ανοιχτά οικοσυστήματα που επιτρέπουν την ταχύτερη ανάπτυξη λύσεων και τη συμμετοχή μικρότερων επιχειρήσεων και νεοφυών σχημάτων.
Τι ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την κοινότητα του ανοιχτού λογισμικού, καθώς και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, να καταθέσουν τεκμηριωμένες απόψεις και συγκεκριμένα παραδείγματα έως τις 3 Φεβρουαρίου 2026. Η πρόσκληση απευθύνεται σε:
- προγραμματιστές και συντηρητές ανοιχτού λογισμικού
- ιδρύματα και κοινότητες
- μικρομεσαίες επιχειρήσεις και scale-ups
- μεγάλες επιχειρήσεις
- δημόσιες διοικήσεις
- ακαδημαϊκά ιδρύματα
- οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών
Στόχος της διαδικασίας είναι να αποτυπωθεί με σαφήνεια η πραγματική εικόνα του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ανοιχτού λογισμικού και να εντοπιστούν τα σημεία που χρειάζονται περαιτέρω ενίσχυση.
Τα βασικά ζητήματα προς διαβούλευση
Η Επιτροπή ζητά συγκεκριμένες εισροές σε πέντε βασικούς άξονες:
- Δυνατά και αδύνατα σημεία του ευρωπαϊκού τομέα ανοιχτού λογισμικού, καθώς και τα εμπόδια στην υιοθέτηση, τη συντήρηση και τη βιώσιμη συνεισφορά.
- Προστιθέμενη αξία του ανοιχτού λογισμικού για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, με πραγματικά παραδείγματα που αφορούν το κόστος, τους κινδύνους, τον εγκλωβισμό, την ασφάλεια και την καινοτομία.
- Μέτρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη, την τεχνολογική αυτονομία και την κυβερνοασφάλεια.
- Τεχνολογικές προτεραιότητες, με τεκμηρίωση για τους λόγους που έχουν ιδιαίτερη σημασία.
- Τομείς της οικονομίας και της διοίκησης όπου η ευρύτερη χρήση ανοιχτού λογισμικού μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ψηφιακή ανθεκτικότητα.
Οι απαντήσεις δεν θα έχουν θεωρητικό χαρακτήρα, αλλά θα αξιοποιηθούν άμεσα για τον σχεδιασμό πρακτικών δράσεων και τον καθορισμό συγκεκριμένων προτεραιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Μια ευκαιρία για ουσιαστική συμμετοχή
Η διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ανοιχτού Λογισμικού αποτελεί μια ουσιαστική ευκαιρία για την Ευρώπη να ενισχύσει την αμφίδρομη σχέση μεταξύ του δημόσιου τομέα, της αγοράς και των κοινοτήτων τεχνολογίας. Η ενεργή συμμετοχή όλων είναι κρίσιμη, ώστε η στρατηγική να βασιστεί σε πραγματικά δεδομένα και εμπειρίες.
Η Ευρώπη διαθέτει τη γνώση, το ανθρώπινο δυναμικό και τις κοινότητες για να χτίσει το ψηφιακό της μέλλον. Το ζητούμενο είναι να το κάνει ανοιχτά, συνεργατικά και με ξεκάθαρη ευρωπαϊκή προοπτική.