Η ψηφιακή μετάβαση της δημόσιας διοίκησης δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών, αλλά περιλαμβάνει και τη βελτίωση των εργαλείων που χρησιμοποιούν καθημερινά οι δημόσιοι υπάλληλοι. Σε αυτό το πλαίσιο, το παράδειγμα της Γαλλίας με την αξιοποίηση του Grist δείχνει πώς το ανοιχτό λογισμικό και οι no-code λύσεις μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα, να μειώσουν το κόστος και να στηρίξουν την ψηφιακή αυτονομία του κράτους.
Ένα εργαλείο που συνδυάζει απλότητα και ισχύ
Το Grist είναι μια σχεσιακή βάση δεδομένων που λειτουργεί με τη λογική ενός απλού υπολογιστικού φύλλου. Συνδυάζει στοιχεία συνεργατικών υπολογιστικών φύλλων, βάσεων δεδομένων και no-code εφαρμογών, δίνοντας τη δυνατότητα στους χρήστες να δημιουργούν σύνθετες λύσεις χωρίς να απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις προγραμματισμού.
Στη γαλλική δημόσια διοίκηση, το Grist εντάχθηκε στο οικοσύστημα της «Ψηφιακής Σουίτας» (Suite Numérique), ενός ανοιχτού ψηφιακού έργου για τον δημόσιο τομέα, το οποίο υποστηρίζεται από την Εθνική Υπηρεσία Εδαφικής Συνοχής (ANCT) και τη Διυπουργική Διεύθυνση Ψηφιακών Υποθέσεων (DINUM). Οι πρώτες λειτουργικές εκδόσεις του εργαλείου αξιοποιούνται εδώ και τρία χρόνια, τόσο στο πλαίσιο της Ψηφιακής Σουίτας όσο και σε δράσεις που απευθύνονται σε μικρούς δήμους και τοπικές αρχές.
Ανοιχτό λογισμικό και ψηφιακή κυριαρχία
Η αξιοποίηση του ανοιχτού λογισμικού συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της ψηφιακής κυριαρχίας. Στη γαλλική περίπτωση, η ανάπτυξη κυρίαρχων υποδομών και η ενεργή συνεισφορά στον βασικό κώδικα του Grist διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και τη μακροχρόνια εξέλιξη του εργαλείου.
Παράλληλα, η προστιθέμενη αξία του Grist αποτυπώνεται στην καθημερινή εργασία των δημοσίων υπαλλήλων. Πριν από την υιοθέτησή του, οι υπηρεσίες βασίζονταν στη διακίνηση πολλαπλών εκδόσεων υπολογιστικών φύλλων, γεγονός που οδηγούσε σε απώλεια χρόνου και δυσχέρεια στον συντονισμό. Με το Grist, οι ομάδες εργάζονται σε ένα κοινό περιβάλλον, όπου τα δεδομένα ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στους υπαλλήλους να επικεντρώνονται σε ουσιαστικές και στρατηγικές δραστηριότητες.
Ενεργός ρόλος του κράτους και ανάπτυξη κοινότητας
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της γαλλικής εμπειρίας είναι ο ενεργός ρόλος του κράτους στην εξέλιξη του εργαλείου. Η γαλλική κυβέρνηση αποτελεί σήμερα έναν από τους μεγαλύτερους συνεισφέροντες στο έργο του Grist, σε συνεργασία με τον αρχικό δημιουργό του.
Η υποστήριξη αυτή συνοδεύεται από στοχευμένες δράσεις επιμόρφωσης και διάχυσης γνώσης, όπως διαδικτυακά σεμινάρια, εργαστήρια και εκτεταμένη τεκμηρίωση. Παράλληλα, έχουν αναπτυχθεί κοινότητες πρακτικής και μηχανισμοί συνεργασίας, που επιτρέπουν στους δημόσιους υπαλλήλους να ανταλλάσσουν εμπειρίες, πρότυπα και λύσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συστηματική καταγραφή προτύπων, εργαλείων και εφαρμογών που αναπτύσσονται από τους ίδιους τους χρήστες.
Πολλαπλές εφαρμογές στη δημόσια διοίκηση
Η ευελιξία του Grist επιτρέπει την αξιοποίησή του σε ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών της δημόσιας διοίκησης. Μεταξύ των πιο συνηθισμένων χρήσεων περιλαμβάνονται:
- η παρακολούθηση δημόσιων πολιτικών και κοινωνικών δεικτών,
- η διαχείριση προϋπολογισμών και οικονομικών δεδομένων,
- η οργάνωση έργων και προγραμμάτων,
- η διαχείριση χαρτοφυλακίων έργων,
- η ανάπτυξη προσαρμοσμένων εφαρμογών για την αντικατάσταση παρωχημένων συστημάτων.
Το εργαλείο χρησιμοποιείται ήδη από δεκάδες υπουργεία, το σύνολο των περιφερειακών διοικητικών δομών και μεγάλες πόλεις της Γαλλίας. Παράλληλα, αξιοποιείται για τη διαχείριση σύνθετων διαδικασιών, όπως προϋπολογισμοί εκατομμυρίων ευρώ και η μισθοδοσία μεγάλου αριθμού δημοσίων υπαλλήλων.
Κλιμάκωση και μελλοντικές προοπτικές
Το 2026, το Grist αποτελεί ένα από τα πιο δυναμικά παραδείγματα ανοιχτού ψηφιακού εργαλείου για τη δημόσια διοίκηση. Η πρωτοβουλία Grist.gouv κατέγραψε σημαντική αύξηση στη χρήση του εργαλείου, φτάνοντας τους 20.000 ενεργούς χρήστες σε μηνιαία βάση στις αρχές του 2026, γεγονός που επιβεβαιώνει τη δυναμική του εγχειρήματος.
Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την περαιτέρω επέκταση σε εθνικό επίπεδο, την ενίσχυση της συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα και τη διεύρυνση της χρήσης του εργαλείου στον δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο χώρο. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη νέες λειτουργίες, όπως δυναμικές φόρμες και ο συγχρονισμός δεδομένων μεταξύ διαφορετικών αρχείων, ενώ προγραμματίζεται η διάθεση ανοικτών εκπαιδευτικών πόρων μέσω διαδικτυακών μαθημάτων.
Ένα χρήσιμο παράδειγμα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό
Η εμπειρία της Γαλλίας με το Grist δείχνει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της δημόσιας διοίκησης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μεγάλες και σύνθετες πλατφόρμες. Αντίθετα, ευέλικτα εργαλεία ανοιχτού λογισμικού, σχεδιασμένα με επίκεντρο τον χρήστη, μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες αλλαγής, ενισχύοντας την παραγωγικότητα, τη συνεργασία και την ψηφιακή αυτονομία του κράτους.
Για την Ελλάδα, αντίστοιχες πρακτικές αποτελούν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο σημείο αναφοράς, καθώς αναδεικνύουν πώς η αξιοποίηση ανοιχτών τεχνολογιών μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, αποτελεσματικού και διαφανούς ψηφιακού κράτους.