Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η οποία αποτελεί βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινοβουλευτική περίοδο 2024–2029. Σε ένα διεθνές περιβάλλον εντεινόμενου ανταγωνισμού, η ΕΕ καλείται να ενισχύσει την ικανότητά της να παράγει και να κλιμακώνει καινοτομία.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη υστερεί σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, η καθαρή τεχνολογία και η αμυντική τεχνολογία. Η ανάγκη για μεταρρύθμιση αναδείχθηκε το 2024 μέσα από τις εκθέσεις Letta και Draghi, οι οποίες ανέδειξαν τα διαρθρωτικά εμπόδια της ενιαίας αγοράς και διατύπωσαν συστάσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Με βάση τα πορίσματα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε τον Ιανουάριο του 2025 την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, ένα οικονομικό πλαίσιο που οργανώνεται γύρω από τρεις προτεραιότητες: τη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας, την απανθρακοποίηση της οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες.
Στο ίδιο πλαίσιο, τον Μάιο του 2025 δρομολογήθηκε η στρατηγική για τις νεοσύστατες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις (Startup and Scale-up Strategy – SSS), με στόχο να καταστεί η Ευρώπη πιο ελκυστικός τόπος για την ίδρυση και την ανάπτυξη καινοτόμων εταιρειών. Η στρατηγική αυτή συνδέεται με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων, η στρατηγική για την ενιαία αγορά και η ένωση δεξιοτήτων.Κεντρικό της στοιχείο αποτελεί η εισαγωγή του λεγόμενου 28ου καθεστώτος (28th regime).
Τι είναι το 28th regime
Ο όρος «28th regime» αναφέρεται σε ένα προαιρετικό, ενιαίο ευρωπαϊκό νομικό καθεστώς, το οποίο μια επιχείρηση μπορεί να επιλέξει αντί των 27 διαφορετικών εθνικών καθεστώτων των κρατών-μελών. Δεν αντικαθιστά το εθνικό δίκαιο, αλλά λειτουργεί ως υπερεθνική επιλογή, με στόχο τη μείωση της πολυπλοκότητας, του κόστους και της νομικής αβεβαιότητας στις διασυνοριακές δραστηριότητες.
Πρόκειται για μια ιδέα με μακρά παρουσία στον ευρωπαϊκό διάλογο, η οποία επανέρχεται δυναμικά. Όπως σημειώνεται στην έκθεση Letta, το 28ο καθεστώς θα μπορούσε να αποτελέσει «μετασχηματιστικό βήμα προς μια πιο ενοποιημένη ενιαία αγορά». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι η σχετική νομοθετική πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Το καθεστώς αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου συνόλου κανόνων για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καλύπτοντας ζητήματα εταιρικού δικαίου και, όπου απαιτείται, συμπληρώνοντας την εθνική νομοθεσία σε τομείς όπως η αφερεγγυότητα, η εργασία και η φορολογία.
Γιατί έχει σημασία για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις –και ειδικά για τις μικρομεσαίες, τις νεοσύστατες και τις επιχειρήσεις τεχνολογίας– το 28th regime μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και της αναπτυξιακής τους δυναμικής.
Μείωση κόστους και νομικής πολυπλοκότητας
Σήμερα, η δραστηριοποίηση σε περισσότερα κράτη-μέλη προϋποθέτει προσαρμογή σε διαφορετικά νομικά πλαίσια, τη χρήση τοπικών νομικών συμβούλων και αυξημένο κόστος συμμόρφωσης. Η υιοθέτηση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού καθεστώτος επιτρέπει τη χρήση τυποποιημένων συμβάσεων και διαδικασιών σε ολόκληρη την ΕΕ, μειώνοντας σημαντικά τα εμπόδια εισόδου στις ευρωπαϊκές αγορές.
Ευκολότερη κλιμάκωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έντονα το λεγόμενο scale-up gap: πολλές επιχειρήσεις ξεκινούν, αλλά λίγες καταφέρνουν να αναπτυχθούν γρήγορα εκτός συνόρων. Το 28th regime μετατρέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια πραγματικά ενιαία αγορά 450 εκατομμυρίων πολιτών, επιτρέποντας σε μια ελληνική επιχείρηση να λειτουργεί νομικά ως εγχώρια σε όλα τα κράτη-μέλη.
Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για ψηφιακές πλατφόρμες, επιχειρήσεις λογισμικού ως υπηρεσία (SaaS), fintech και legaltech λύσεις, καθώς και για επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων.
Καλύτερη πρόσβαση σε επενδύσεις
Οι επενδυτές αποφεύγουν συχνά αγορές που χαρακτηρίζονται από υψηλή νομική αβεβαιότητα και περίπλοκα εθνικά καθεστώτα. Η ύπαρξη ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου καθιστά τις ελληνικές επιχειρήσεις πιο «αναγνώσιμες», μειώνει το κόστος ελέγχου (due diligence) και βελτιώνει τη συγκρισιμότητά τους με επιχειρήσεις από μεγαλύτερες αγορές.
Στην πράξη, αυτό μπορεί να συμβάλει στη μείωση του λεγόμενου country risk premium και στην αύξηση των πιθανοτήτων πρόσβασης σε χρηματοδότηση.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, όπου οι επιχειρήσεις ξεκινούν εξαρχής σε ενιαίες αγορές, οι ευρωπαϊκές εταιρείες καλούνται να αναπτυχθούν σε ένα κατακερματισμένο νομικό περιβάλλον. Το 28th regime επιδιώκει να εξισορροπήσει αυτό το δομικό μειονέκτημα, επιτρέποντας στις ελληνικές επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται εξαρχής σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι να επεκτείνονται εκ των υστέρων.
Ευθυγράμμιση με την ψηφιακή και ανοιχτή στρατηγική της ΕΕ
Το ενιαίο καθεστώς συνδέεται με την Ενιαία Ψηφιακή Αγορά, την ψηφιακή κυριαρχία και την προώθηση ανοιχτών προτύπων και ανοιχτού λογισμικού. Για επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά σχήματα συνεργασίας (consortia) ή υλοποιούν έργα δημοσίου ενδιαφέροντος, συμβάλλει στη μείωση των νομικών τριβών και ενισχύει τη διαλειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα των λύσεων.
Το ευρωπαϊκό πολιτικό πλαίσιο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ξεκινήσει τις προπαρασκευαστικές εργασίες. Κατά τη συζήτηση στην ολομέλεια στις 7 Οκτωβρίου 2025, ορισμένοι ευρωβουλευτές τόνισαν ότι το 28ο καθεστώς μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την ενιαία αγορά, ενώ άλλοι εξέφρασαν επιφυλάξεις σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπό του στις εθνικές νομοθεσίες.
Παράλληλα, μελέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δείχνουν ότι μια συντονισμένη, φιλοκαινοτόμος προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσε να προσθέσει έως και 2,6% στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ έως το 2035, σε σύγκριση με αποσπασματικές, εθνικές παρεμβάσεις.
Μοχλός ανάπτυξης και εξωστρέφειας για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Το 28th regime δεν αποτελεί απλή νομική τεχνικότητα. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης της εξωστρέφειας, μηχανισμός μείωσης κόστους και κρίσιμη υποδομή για μια ευρωπαϊκή, ανοιχτή και ψηφιακή επιχειρηματικότητα. Σε αμφίδρομη σχέση με πολιτικές που προωθούν το ανοιχτό λογισμικό και τα ανοιχτά πρότυπα, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μετάβαση της Ελλάδας από περιφερειακή αγορά σε ενεργό κόμβο της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας.
Πηγή: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2025)779233