Η Πολωνία ενισχύει τις πρωτοβουλίες για την προώθηση του ελεύθερου λογισμικού και του λογισμικού ανοικτού κώδικα (Free and Open Source Software – FOSS), στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειάς της για ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας.
Στις 30 Μαΐου ανακοινώθηκε η ίδρυση της SPOIWO (Alliance of Friends of Free and Open Source Software), μιας νέας συμμαχίας που φιλοδοξεί να φέρει κοντά επιχειρήσεις, οργανισμούς και κοινότητες που δραστηριοποιούνται στον χώρο του ελεύθερου λογισμικού και του λογισμικού ανοικτού κώδικα. Η ονομασία SPOIWO, που στα πολωνικά σημαίνει «συνδετικός κρίκος», αποτυπώνει τον στόχο της πρωτοβουλίας να λειτουργήσει ως σημείο σύνδεσης των φορέων του οικοσυστήματος.
Γέφυρα μεταξύ της κοινότητας και της δημόσιας διοίκησης
Σύμφωνα με τον ιδρυτή της πρωτοβουλίας, Dr Jan Oleszczuk-Zygmuntowski, η δημιουργία της SPOIWO προέκυψε από την ανάγκη να αποκτήσουν ισχυρότερη παρουσία οι κοινότητες και οι ειδικοί του ελεύθερου λογισμικού και του λογισμικού ανοικτού κώδικα στις συζητήσεις για την ψηφιακή κυριαρχία.
Όπως επισημαίνει, στις σχετικές συζητήσεις συμμετέχουν οικονομολόγοι, νομικοί, εκπρόσωποι οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ειδικοί σε ζητήματα δημόσιας υγείας και νεολαίας, καθώς και δημοσιογράφοι. Ωστόσο, συχνά απουσιάζει η οπτική των ανθρώπων που αναπτύσσουν τις ψηφιακές υποδομές και δεν περιορίζονται μόνο στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου.
Η SPOIWO διαθέτει ανοικτή δομή συμμετοχής, επιτρέποντας τόσο σε νομικά πρόσωπα όσο και σε ιδιώτες να υποβάλουν αίτηση εγγραφής. Ήδη έχει εξασφαλίσει τη στήριξη σημαντικών κοινοτήτων και επιχειρήσεων του χώρου, ενώ, μετά την ανακοίνωσή της, περισσότερες από δώδεκα οργανώσεις και αρκετές εκατοντάδες πολίτες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να ενταχθούν σε αυτή.
Συνεργασία με τη δημόσια διοίκηση
Βασικός στόχος της SPOIWO είναι να αποτελέσει έναν αξιόπιστο και έμπιστο συνεργάτη της πολωνικής κυβέρνησης σε ζητήματα που αφορούν την ψηφιακή κυριαρχία και τον τεχνολογικό σχεδιασμό.
Η πρωτοβουλία δεν έχει ως στόχο να «τρομάξει» την κυβέρνηση, καθώς η δημόσια διοίκηση έχει ήδη επίγνωση των προκλήσεων που δημιουργούν οι τεχνολογικές εξαρτήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ιδρυτή της, υπάρχει ανάγκη για περισσότερη τεχνική τεχνογνωσία, ώστε να μπορούν να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν αποτελεσματικότερες πολιτικές για την ψηφιακή ανεξαρτησία.
Η προσέγγιση της SPOIWO βασίζεται στον διάλογο και στη συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων, επιχειρήσεων και κοινοτήτων ελεύθερου λογισμικού, με στόχο την ενίσχυση πιο ανοικτών και ανεξάρτητων ψηφιακών υποδομών.
Ψηφιακή κυριαρχία και περιορισμός των τεχνολογικών εξαρτήσεων
Η πρωτοβουλία ανακοινώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολωνία επανεξετάζει τον βαθμό εξάρτησης της δημόσιας διοίκησης από ιδιόκτητες τεχνολογικές λύσεις, πολλές από τις οποίες προέρχονται από εταιρείες εκτός Ευρώπης.
Στις αρχές Ιουνίου, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας ανακοίνωσε την πρόθεση εφαρμογής ενός «τεστ ψηφιακής κυριαρχίας» για τη δημόσια διοίκηση, με στόχο την αξιολόγηση των τεχνολογικών εξαρτήσεων και τη διερεύνηση πιθανών εναλλακτικών επιλογών.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Πολωνία δαπάνησε περισσότερα από 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024 για ψηφιακές λύσεις από εξωτερικούς παρόχους. Η αυξημένη εξάρτηση από τέτοιες λύσεις, σύμφωνα με την ανάλυση που βρίσκεται πίσω από την πρωτοβουλία, μπορεί να ενισχύσει τις τεχνολογικές εξαρτήσεις και να δυσκολέψει την υιοθέτηση διαφορετικών επιλογών στο μέλλον.
Το ανοικτό λογισμικό ως εργαλείο ψηφιακής αυτονομίας
Η SPOIWO έχει διαμορφώσει μια δεκάλογη διακήρυξη αρχών, στην οποία υποστηρίζει ότι το ελεύθερο και λογισμικό ανοικτού κώδικα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ψηφιακή κυριαρχία πολιτών, οργανισμών και κράτους.
Παράλληλα, η διακήρυξη επισημαίνει ότι οι δημόσιες αρχές μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση αυτής της κατεύθυνσης, δημιουργώντας ένα κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, επενδύοντας στην εκπαίδευση, αξιοποιώντας λύσεις ελεύθερου και ανοικτού λογισμικού και διατηρώντας διάλογο με τις κοινότητες που τις αναπτύσσουν.
Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί, μέσα από τη συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων, επιχειρήσεων και κοινοτήτων, να ενισχύσει μια πιο ανοικτή και ανεξάρτητη προσέγγιση στον ψηφιακό μετασχηματισμό.