Η δημόσια πολιτική εφαρμόζεται κατά κύριο λόγο μέσω νομοθετικών κειμένων. Παρ’ όλα αυτά, σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης οι νόμοι εξακολουθούν να συντάσσονται σε κοινούς επεξεργαστές κειμένου και να δημοσιεύονται σε εθνικές βάσεις δεδομένων που αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα η μία από την άλλη. Σε αυτή την πρόκληση επικεντρώθηκε η έκτη συνεδρία ανταλλαγής εμπειριών (peer learning session) της πύλης Interoperable Europe, με θέμα τη «Νομική διαλειτουργικότητα». Η συνεδρία πραγματοποιήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2026 και τα κύρια σημεία της δημοσιεύθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου.
Παρουσιάστηκαν δύο λύσεις που αλληλοσυμπληρώνονται. Το LEOS αφορά τον τρόπο με τον οποίο συντάσσεται η νομοθεσία. Το ELI αφορά τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζεται και διασυνδέεται η νομοθεσία που ήδη ισχύει.
LEOS: σύνταξη νομοθεσίας με λογισμικό ανοιχτού κώδικα
Η κεντρική ιδέα είναι ότι ένα νομοθετικό κείμενο πρέπει να είναι δομημένο και μηχαναγνώσιμο ήδη από τη γέννησή του, και όχι να μετατρέπεται εκ των υστέρων. Για τον σκοπό αυτό η πλατφόρμα βασίζεται στο Akoma Ntoso for the European Union (AKN4EU), ένα σχήμα XML που τυποποιεί τα δομικά στοιχεία των νομικών πράξεων, όπως οι αιτιολογικές σκέψεις, τα άρθρα και οι παράγραφοι. Οι κανόνες μορφοποίησης εφαρμόζονται αυτόματα κατά τη σύνταξη. Οι παραπομπές σε άλλες πράξεις αναγνωρίζονται και συνδέονται απευθείας με επίσημες πηγές, όπως το EUR-Lex. Επιπλέον, περισσότεροι χρήστες μπορούν να εργάζονται ταυτόχρονα στο ίδιο κεντρικό κείμενο, κάτι που εξαλείφει το πρόβλημα των αντικρουόμενων εκδοχών.
Στην Επιτροπή το εργαλείο λειτουργεί εσωτερικά με την ονομασία EdiT. Υποστηρίζει ήδη πέντε πρότυπα της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας για κανονισμούς, οδηγίες και αποφάσεις. Έως το 2027–2028 αναμένεται να καλύψει και τις κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις, ώστε να αντικαταστήσει πλήρως το παλαιότερο σύστημα LegisWrite. Η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ έχουν δεσμευτεί σε κοινό σχέδιο δράσης, ώστε όλες οι νομοθετικές διαβιβάσεις μεταξύ τους να γίνονται σε μορφή AKN4EU μέσα στην επόμενη διετία. Τα εργαλεία του Κοινοβουλίου βασίζονται ήδη σε XML και συγκλίνουν σταδιακά προς το κοινό μοντέλο. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ολοκλήρωσαν επιτυχώς δοκιμές, όμως η εφαρμογή στις δικές τους ροές εργασίας έχει ανασταλεί προσωρινά για οικονομικούς λόγους.
Από τη συζήτηση με τους συμμετέχοντες ξεχώρισαν τα εξής:
- Μεταφορά εγγράφων Word – Η ομάδα απέφυγε σκόπιμα τη μαζική εισαγωγή παλαιών εγγράφων Word, καθώς η εμπειρία έδειξε ότι μαζί τους μεταφέρονται και τα δομικά τους σφάλματα. Η σύνταξη ξεκινά πάντα από ένα καθαρό, τυποποιημένο πρότυπο. Ωστόσο, το αίτημα των οργανισμών της ΕΕ για ευκολότερη μετάβαση καταγράφηκε και θα εξεταστεί.
- Τεχνητή νοημοσύνη – Νέες λειτουργίες βοηθούν τους συντάκτες να εντοπίζουν υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και διοικητικές επιβαρύνσεις μέσα στα κείμενα. Κάθε εγκατάσταση υποβάλλεται σε ελέγχους ασφάλειας και προστασίας δεδομένων πριν τεθεί σε παραγωγική λειτουργία.
- Κείμενα χωρίς δεσμευτική ισχύ –Το πλαίσιο μπορεί να υποστηρίξει και κατευθυντήριες γραμμές εποπτικών αρχών, όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η ομάδα δήλωσε ανοιχτή σε συνεργασία για τον καθορισμό των κατάλληλων σχημάτων.
- Επεξεργαστής κειμένου – Εξετάζεται είτε η αναβάθμιση του CKEditor είτε η μετάβαση σε άλλον επεξεργαστή ανοιχτού κώδικα.
Ο πηγαίος κώδικας του LEOS είναι δημόσια διαθέσιμος στο code.europa.eu/leos. Οι δημόσιες διοικήσεις που ενδιαφέρονται μπορούν να επικοινωνήσουν με την ομάδα του έργου μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μέσω του επίσημου γραφείου υποστήριξης.
ELI: κοινή γλώσσα για τα νομικά αποθετήρια της Ευρώπης
Το δεύτερο μέρος της συνεδρίας αφιερώθηκε στο European Legislation Identifier (ELI), τον Ευρωπαϊκό Αναγνωριστικό Κωδικό Νομοθεσίας. Τον παρουσίασαν η Edyta Posel, προϊσταμένη της μονάδας EUR-Lex και νομικής πληροφόρησης της Υπηρεσίας Εκδόσεων της ΕΕ, και ο Guillaume Jacquet, υπεύθυνος διαχείρισης γνώσης και μοντελοποίησης δεδομένων.
Το ELI δεν αντικαθιστά τα εθνικά συστήματα δημοσίευσης. Τους προσφέρει μια κοινή λογική, ώστε να μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, ενώ κάθε κράτος εξακολουθεί να διαχειρίζεται και να δημοσιεύει το ίδιο τη νομοθεσία του. Το πλαίσιο στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
- μοναδικά και μόνιμα URI για τις νομικές πράξεις σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο
- μια κοινή οντολογία
- μεταδεδομένα ενσωματωμένα απευθείας στις επίσημες ιστοσελίδες μέσω RDFa
- πρωτόκολλα αυτόματης ανταλλαγής δεδομένων για τον συγχρονισμό των νομοθετικών ενημερώσεων.
Η υιοθέτηση του ELI έχει διευρυνθεί σημαντικά. Από 14 συμμετέχοντες αρχικά, σήμερα συμμετέχουν 26 χώρες (20 κράτη μέλη και 6 τρίτες χώρες), καθώς και θεσμικά όργανα της ΕΕ. Τον συντονισμό έχει η ειδική ομάδα εργασίας ELI (ELI Task Force), με την Υπηρεσία Εκδόσεων ως μόνιμη γραμματεία και την Ισπανία να ασκεί τη στρατηγική ηγεσία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σύστημα αμοιβαίας καθοδήγησης (buddy system), όπου διοικήσεις με εμπειρία στηρίζουν όσες ξεκινούν τώρα. Για παράδειγμα, η Ισπανία στηρίζει τη Γερμανία, η Κροατία το Μαυροβούνιο και τη Σερβία, και η Μάλτα την Κύπρο και τη Λιθουανία. Σύμφωνα με τους ομιλητές, η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν το άνισο επίπεδο τεχνολογικού εκσυγχρονισμού μεταξύ των κρατών μελών, η οποία αντιμετωπίστηκε κυρίως χάρη στη συνεργασία της κοινότητας.
Στην πράξη, το ELI αποτελεί τη σημασιολογική υποδομή της πύλης N-Lex. Μέσω αυτής ο χρήστης μπορεί να πραγματοποιεί πολυγλωσσικές αναζητήσεις και να συγκρίνει πώς διαφορετικά κράτη μέλη μετέφεραν στο εθνικό τους δίκαιο μια οδηγία, όπως η Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα, χωρίς να απαιτείται κεντρική βάση δεδομένων. Το ELI λειτουργεί επίσης συμπληρωματικά με το ECLI (Ευρωπαϊκό Αναγνωριστικό Νομολογίας), ώστε η νομοθεσία να συνδέεται με τις δικαστικές αποφάσεις και σε διασυνοριακό επίπεδο. Η αντιστοίχιση ενός συγκεκριμένου άρθρου οδηγίας με το αντίστοιχο άρθρο εθνικού νόμου δεν γίνεται από το βασικό σχήμα του ELI, αλλά από χωριστά πλαίσια για τη μεταφορά των οδηγιών.
Το πρότυπο είναι ευέλικτο. Μπορεί να εφαρμοστεί τόσο σε κεντρικά όσο και σε αποκεντρωμένα συστήματα δημοσίευσης, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, και προσφέρει προστιθέμενη αξία ακόμη κι όταν το υιοθετούν μόνο ορισμένοι φορείς. Η οντολογία του διαθέτει επίσημο σύστημα εκδόσεων με διασφαλισμένη συμβατότητα προς τις προηγούμενες εκδόσεις. Τρεις εκδόσεις της είναι διαθέσιμες στην πύλη EU Vocabularies.
Γιατί έχει σημασία
Και οι δύο ομάδες συνέδεσαν τις λύσεις τους με την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης. Το LEOS είναι λογισμικό ανοιχτού κώδικα που αναπτύχθηκε εντός της Επιτροπής και καλύπτει και τα τέσσερα επίπεδα του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Διαλειτουργικότητας: νομικό, οργανωτικό, σημασιολογικό και τεχνικό. Το ELI είναι πρότυπο που αναπτύχθηκε μέσα στην ΕΕ, σε αντίθεση με πολλά τεχνικά πρότυπα που προέρχονται από τρίτες χώρες. Επιπλέον, τα δομημένα, πολύγλωσσα σώματα νομικών κειμένων που προκύπτουν αποτελούν δεδομένα υψηλής ποιότητας, πολύτιμα για την εκπαίδευση αξιόπιστων ευρωπαϊκών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι διαφάνειες και η βιντεοσκόπηση της συνεδρίας είναι διαθέσιμες στην πύλη Interoperable Europe.