Το έργο DC4EU (Digital Credentials for Europe), που δοκιμάζει στην πράξη τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας (EUDI Wallet), δημοσίευσε την τελική στρατηγική του έκθεση με τίτλο «Beyond DC4EU – Advancing European Digital Identity Through Trust Frameworks, Education and Social Security Pilots».
Η μελέτη εκπονήθηκε από το 3CL Foundation για λογαριασμό της Στρατηγικής Επιτροπής του έργου και αποτυπώνει τα συμπεράσματα περισσότερων από δύο ετών έρευνας, ανάλυσης αγοράς και συστηματικής επεξεργασίας δεδομένων από περισσότερους από 100 οργανισμούς σε 25 χώρες. Παράλληλα, αξιοποιεί τα πορίσματα της Επιστημονικής Επιτροπής του DC4EU και διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής για την ανάπτυξη και την εφαρμογή του EUDI Wallet σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Από τη θεωρία στην πράξη
Το DC4EU επικεντρώθηκε σε δύο κρίσιμους τομείς: την Εκπαίδευση και την Κοινωνική Ασφάλιση. Στα πιλοτικά σενάρια δοκιμάστηκε η διασυνοριακή ανταλλαγή διαπιστευτηρίων υψηλής διασφάλισης (high-assurance credentials), χωρίς προηγούμενο συντονισμό μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.
Τα αποτελέσματα είναι ενδεικτικά της ωριμότητας της προσέγγισης:
- 70% επιτυχία στην πρώτη προσπάθεια σε 12 κράτη-μέλη
- Μείωση του χρόνου διασυνοριακής επαλήθευσης προσόντων από εβδομάδες σε δευτερόλεπτα
Η μετάβαση αυτή αποδεικνύει ότι το οικοσύστημα του EUDI Wallet δεν είναι μόνο τεχνικά εφικτό, αλλά και ιδιαίτερα αποδοτικό σε πραγματικές συνθήκες.
Πλουραλιστικό μοντέλο εμπιστοσύνης
Ένα από τα κεντρικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει ένα ενιαίο, προκαθορισμένο μοντέλο εμπιστοσύνης ικανό να καλύψει τη θεσμική πολυμορφία της Ευρώπης. Η ανάπτυξη του EUDI Wallet προϋποθέτει τη συνύπαρξη και τη διασύνδεση διαφορετικών πλαισίων εμπιστοσύνης, τα οποία έχουν ήδη αναπτυχθεί και εφαρμόζονται σε εθνικό και τομεακό επίπεδο.
Συγκεκριμένα, το έργο προτείνει τον συνδυασμό τριών συμπληρωματικών υποδομών:
- Η European Blockchain Services Infrastructure (EBSI) για την έκδοση νέων δημόσιων διαπιστευτηρίων, με μόνιμα επαληθεύσιμα αρχεία και κοινά πλαίσια διακυβέρνησης.
- Οι παραδοσιακές υποδομές PKI και οι Υπηρεσίες Εμπιστοσύνης του eIDAS για υφιστάμενα διαπιστευτήρια, αξιοποιώντας δεκαετίες αποδεδειγμένης αξιοπιστίας.
- Τα πρωτόκολλα OpenID για ομοσπονδιακά ακαδημαϊκά περιβάλλοντα και διαδικασίες επαλήθευσης με έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας, μέσω επιλεκτικής γνωστοποίησης δεδομένων.
Η προσέγγιση αυτή λειτουργεί ως «γέφυρα» μεταξύ υφιστάμενων και νέων συστημάτων, διασφαλίζοντας διαλειτουργικότητα υψηλής διασφάλισης χωρίς να αναιρεί προηγούμενες επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογίες και οργανωτικές διαδικασίες.
Η ενσωμάτωση του eduGAIN χωρίς ρήξη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράδειγμα του eduGAIN, της διεθνούς υπηρεσίας διασύνδεσης ακαδημαϊκών ομοσπονδιών ταυτότητας, η οποία υποστηρίζει περισσότερες από 80 εθνικές ομοσπονδίες και διαχειρίζεται εκατομμύρια συναλλαγές ταυτοποίησης κάθε μήνα. Η λειτουργία της βασίζεται στο πρότυπο SAML, το οποίο εδώ και περισσότερο από 15 χρόνια στηρίζει τη διαχείριση ψηφιακής ταυτότητας στον χώρο της έρευνας και της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η πρόκληση ήταν σαφής: πώς μπορεί να ενσωματωθεί το EUDI Wallet στο οικοσύστημα έρευνας και εκπαίδευσης χωρίς να διαταραχθεί η υφιστάμενη ομοσπονδιακή αρχιτεκτονική.
Η λύση που σχεδιάστηκε στο πλαίσιο του DC4EU βασίζεται σε μηχανισμό «γέφυρας», με αξιοποίηση πρωτοκόλλων OpenID στο επίπεδο ανταλλαγής διαπιστευτηρίων. Το σύστημα:
- Δέχεται παρουσιάσεις επαληθευμένων διαπιστευτηρίων από κατόχους EUDI Wallet (μέσω OIDC4VP).
- Επαληθεύει τα διαπιστευτήρια βάσει των αντίστοιχων μητρώων εμπιστοσύνης.
- Εξάγει τα αναγκαία χαρακτηριστικά (attributes).
- Τα μετατρέπει σε δηλώσεις SAML (SAML assertions), συμβατές με τα υφιστάμενα συστήματα διαχείρισης ταυτότητας των ιδρυμάτων.
Η διαδικασία παραμένει αόρατη για τα πανεπιστήμια και τους οργανισμούς, επιτρέποντας τη σταδιακή εξέλιξη του οικοσυστήματος χωρίς τεχνικές ανατροπές ή ανάγκη ανασχεδιασμού των υφιστάμενων υποδομών.
Όπως σημείωσε ο Klaas Wierenga, Chief Services Officer στο GÉANT και μέλος της Στρατηγικής Επιτροπής του DC4EU:
«Η προτεινόμενη λύση αποδεικνύει ότι το EUDI Wallet μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα, αξιοποιώντας ό,τι ήδη λειτουργεί αποτελεσματικά».
Λιγότερο από 12 μήνες μέχρι το 2026
Η έκθεση κλείνει με σαφές μήνυμα επείγοντος χαρακτήρα: απομένουν λιγότεροι από δώδεκα μήνες έως την προθεσμία του Δεκεμβρίου 2026 για τη διάθεση λειτουργικών EUDI Wallets από τα κράτη-μέλη.
Παρότι το DC4EU απέδειξε ότι η τεχνική βάση είναι ώριμη και λειτουργική, η επιτυχής και έγκαιρη εφαρμογή σε ευρωπαϊκή κλίμακα θα εξαρτηθεί από άμεσες αποφάσεις σε πέντε κρίσιμους άξονες:
- Νομική σαφήνεια
- Εναρμονισμένη διακυβέρνηση
- Βιώσιμη χρηματοδότηση
- Αρχιτεκτονική διαλειτουργικότητα
- Ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η τεχνολογία είναι διαθέσιμη και δοκιμασμένη. Η πρόκληση πλέον εντοπίζεται στο θεσμικό, οργανωτικό και πολιτικό επίπεδο. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν εάν η Ευρώπη θα καταφέρει να αναπτύξει ένα ενιαίο, αξιόπιστο και διαλειτουργικό οικοσύστημα ψηφιακής ταυτότητας, ικανό να στηρίξει την κινητικότητα πολιτών, φοιτητών και εργαζομένων σε ολόκληρη την Ένωση.
Διαβάστε την πλήρη έκθεση: ΕΔΩ