Το 2025, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας δεσμεύτηκε να υιοθετήσει το Open Document Format (ODF) ως εθνικό πρότυπο. Η απόφαση αυτή δεν περιορίζεται στην τεχνική διαλειτουργικότητα, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας της δημόσιας διοίκησης.
Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή είχε το IT Planning Council (IT-Planungsrat), το κεντρικό πολιτικό όργανο που καθοδηγεί τον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης στη Γερμανία. Στην 46η συνεδρίασή του, τον Μάρτιο του 2025, επισήμανε ότι «τα ανοιχτά πρότυπα ανταλλαγής είναι απαραίτητα για τη συνεργασία σε εθνικό επίπεδο», υιοθετώντας τη σχετική απόφαση της 2ης Διάσκεψης Υπουργών Ψηφιακής Πολιτικής (Digital Ministers Conference – DMK), η οποία πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο τον Οκτώβριο του 2024.
Στη διάσκεψη αυτή, οι υπουργοί αναγνώρισαν τα ανοιχτά πρότυπα ως βασικό στοιχείο για την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας της γερμανικής δημόσιας διοίκησης και κάλεσαν το IT Planning Council να προωθήσει τη χρήση ενός ανοιχτού προτύπου ανταλλαγής, όπως το ODF, στις διαδικασίες μεταξύ Ομοσπονδίας και κρατιδίων έως το 2027. Η DMK, που θεσμοθετήθηκε τον Απρίλιο του 2024 ως μόνιμο όργανο, αποτελεί τη συνέχεια των συναντήσεων “D16”, οι οποίες πραγματοποιούνται από το 2019, ενισχύοντας τον διάλογο με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το IT Planning Council.
Γιατί τα ανοιχτά πρότυπα έχουν σημασία
Σήμερα, η ανταλλαγή εγγράφων σε εθνικό επίπεδο εξακολουθεί, σε μεγάλο βαθμό, να βασίζεται σε μορφότυπους που επιβάλλονται από ιδιοκτησιακές εφαρμογές. Αυτό έχει οδηγήσει στη διαμόρφωση ενός «ψευδο-προτύπου», το οποίο περιορίζει τις επιλογές των δημόσιων φορέων και δυσχεραίνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η υιοθέτηση ανοιχτών προτύπων, όπως το ODF, ενισχύει τη διαλειτουργικότητα, μειώνει την εξάρτηση από συγκεκριμένους προμηθευτές και διασφαλίζει τη μακροχρόνια πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα.
Από την πολιτική δέσμευση στην εφαρμογή
Μετά τον Μάρτιο του 2025, το ζήτημα των ανοιχτών προτύπων παρέμεινε ψηλά στην ατζέντα του IT Planning Council, καθώς η συζήτηση μετατοπίστηκε από τον καθορισμό πολιτικών στόχων στη διαμόρφωση των επιχειρησιακών προϋποθέσεων για την υλοποίησή τους. Στην 48η συνεδρίαση του Συμβουλίου, τον Νοέμβριο του 2025, επιβεβαιώθηκε ο στόχος του 2027 και αποφασίστηκε ότι οι διοικήσεις των κρατιδίων θα αρχίσουν να υποστηρίζουν σταδιακά το ODF από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Παράλληλα, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο Τυποποίησης Πληροφορικής ανέλαβε την παρακολούθηση των τεχνικών μεθόδων υλοποίησης και την αποτίμηση της εμπειρίας που θα αποκτηθεί, με προγραμματισμένη αξιολόγηση το 2028. Στόχος είναι η μετάβαση στα ανοιχτά πρότυπα να πραγματοποιηθεί με συνέπεια και ομοιομορφία σε εθνικό επίπεδο.
Η συμβολή των περιφερειακών εμπειριών
Την ίδια στιγμή, περιφερειακές πρωτοβουλίες έχουν ήδη δείξει στην πράξη πώς τα ανοιχτά πρότυπα μπορούν να υποστηρίξουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κρατίδιο του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, το οποίο από το 2012 άρχισε να μειώνει σταδιακά την εξάρτησή του από ιδιοκτησιακές λύσεις, υιοθετώντας το LibreOffice και το ODF. Η επιλογή αυτή οδήγησε σε σημαντική μείωση του κόστους αδειών και στην ενίσχυση της ασφάλειας των δεδομένων.
Στη στρατηγική του για την ανοιχτή και καινοτόμο δημόσια διοίκηση, που δημοσιεύθηκε το 2024, το Σλέσβιχ-Χόλσταϊν επισημαίνει ότι «σημαντικά ορόσημα στον δρόμο προς έναν ψηφιακά κυρίαρχο χώρο εργασίας είναι η μετάβαση στο Open Document Format (ODF) και η αντικατάσταση του λογισμικού γραφείου με το LibreOffice».
Ένα μήνυμα για την Ευρώπη
Η γερμανική εμπειρία αναδεικνύει την αμφίδρομη σχέση μεταξύ πολιτικής βούλησης και πρακτικής εφαρμογής. Τα ανοιχτά πρότυπα δεν αποτελούν απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά ένα στρατηγικό εργαλείο για μια δημόσια διοίκηση πιο ανεξάρτητη, διαλειτουργική και ανθεκτική. Πρόκειται για ένα παράδειγμα που μπορεί να αξιοποιηθεί και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στο πλαίσιο της κοινής προσπάθειας για έναν πιο ανοιχτό και ψηφιακά κυρίαρχο δημόσιο τομέα.