Πώς μπορούν οι μεγάλες ευρωπαϊκές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη να μεταφραστούν σε ουσιαστικά και διαρκή οφέλη για τις επιχειρήσεις, τις δημόσιες υπηρεσίες και τους πολίτες; Το ερώτημα αυτό θα βρεθεί στο επίκεντρο της κεντρικής ομιλίας στο SEMIC 2026, που θα πραγματοποιηθεί στις 30 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο, με κεντρική ομιλήτρια τη Δρ Aida Kamišalić Latifić.
Το φετινό SEMIC, με θέμα «Η διαλειτουργική Ευρώπη ως μοχλός ανταγωνιστικότητας» (Interoperable Europe driving competitiveness), εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινές ψηφιακές υποδομές, οι επαναχρησιμοποιήσιμες λύσεις και τα διαλειτουργικά δεδομένα μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη πιο συνδεδεμένων και αποτελεσματικών ψηφιακών υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, η ομιλία της Kamišalić Latifić, με τίτλο «Μετατρέποντας τις ευρωπαϊκές επενδύσεις στην ΤΝ σε ανταγωνιστικότητα: η διαλειτουργικότητα ως στρατηγική υποδομή», θέτει ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία: δεν αρκεί η Ευρώπη να επενδύει σε υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Εξίσου σημαντικό είναι να μπορεί να τα συνδέει και να τα αξιοποιεί με τρόπο που δημιουργεί αξία πέρα από μεμονωμένους οργανισμούς, κλάδους ή σύνορα.
Η επένδυση στην ΤΝ χρειάζεται διασυνδέσεις
Η Ευρώπη επενδύει σημαντικούς πόρους σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, υπερυπολογιστές και ψηφιακές υποδομές. Σε αυτή την προσπάθεια εντάσσονται και τα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης (AI Factories), τα οποία συνδυάζουν υπολογιστική ισχύ, δεδομένα, υπηρεσίες και τεχνογνωσία, ώστε οργανισμοί και ερευνητικές ομάδες να μπορούν να αναπτύσσουν και να αξιοποιούν εφαρμογές ΤΝ.
Το επόμενο ερώτημα είναι πώς αυτές οι επενδύσεις μπορούν να αποκτήσουν ευρύτερο αντίκτυπο. Για να συμβεί αυτό, τα δεδομένα, τα μοντέλα και οι ψηφιακές υπηρεσίες που αναπτύσσονται από διαφορετικούς οργανισμούς θα πρέπει να μπορούν να συνεργάζονται και να λειτουργούν αποτελεσματικά μεταξύ τους.
Εδώ ακριβώς αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διαλειτουργικότητα. Δεν αφορά μόνο τη δυνατότητα δύο πληροφοριακών συστημάτων να ανταλλάσσουν δεδομένα. Αφορά και τη δυνατότητα τα δεδομένα να διατηρούν το νόημά τους όταν μεταφέρονται από ένα σύστημα σε ένα άλλο, ενώ παράλληλα διασφαλίζονται οι προϋποθέσεις εμπιστοσύνης που απαιτούνται για την αξιοποίησή τους.
Για την τεχνητή νοημοσύνη, η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη. Η ποιότητα και η διαθεσιμότητα των δεδομένων, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λύσεων και η σύνδεση διαφορετικών υποδομών επηρεάζουν άμεσα το κατά πόσο οι τεχνολογικές επενδύσεις μπορούν να μετατραπούν σε εφαρμογές με πραγματική χρησιμότητα.
Ο ρόλος των δημόσιων διοικήσεων
Οι δημόσιες διοικήσεις βρίσκονται σε κομβική θέση σε αυτή τη διαδικασία. Διαθέτουν μεγάλες ποσότητες δεδομένων και παρέχουν υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται καθημερινά από πολίτες και επιχειρήσεις. Παράλληλα, αποτελούν βασικό τμήμα των ευρωπαϊκών ψηφιακών υποδομών και του ευρύτερου οικοσυστήματος δεδομένων.
Η διαλειτουργικότητα μπορεί να διευκολύνει τη σύνδεση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης με ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων, επιτρέποντας την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση δεδομένων από διαφορετικές πηγές. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την επαναχρησιμοποίηση ψηφιακών λύσεων, περιορίζοντας την ανάγκη κάθε οργανισμός να αναπτύσσει από την αρχή τα ίδια ή παρόμοια εργαλεία.
Η προσέγγιση αυτή διευρύνει τη συζήτηση πέρα από την ίδια την τεχνολογία και αναδεικνύει τη σημασία του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο αυτή λειτουργεί. Μια λύση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να είναι τεχνικά προηγμένη, αλλά η αξία της περιορίζεται όταν δεν μπορεί να συνδεθεί με τα δεδομένα, τα συστήματα και τις υπηρεσίες που χρειάζεται για να λειτουργήσει στην πράξη.
Από την τεχνολογική επένδυση στην ανταγωνιστικότητα
Το ζήτημα της διαλειτουργικότητας συνδέεται, επομένως, άμεσα με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η αξιοποίηση κοινών υποδομών, δεδομένων και επαναχρησιμοποιήσιμων λύσεων μπορεί να περιορίσει τον κατακερματισμό και να διευκολύνει την ανάπτυξη υπηρεσιών που λειτουργούν σε διαφορετικά περιβάλλοντα.
Για τις επιχειρήσεις, αυτό μπορεί να σημαίνει ευκολότερη πρόσβαση σε δεδομένα και υποδομές, καθώς και περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης λύσεων που μπορούν να αξιοποιηθούν σε διαφορετικές αγορές. Για τις δημόσιες διοικήσεις, σημαίνει καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών και περιορισμό της επανάληψης παρόμοιων επενδύσεων. Για τους πολίτες, η διαλειτουργικότητα μπορεί να μεταφραστεί σε υπηρεσίες που λειτουργούν πιο απρόσκοπτα και δεν απαιτούν την επανειλημμένη παροχή των ίδιων πληροφοριών.
Η συζήτηση αγγίζει παράλληλα και την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης. Η ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών και η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ τους δεν αφορούν μόνο την τεχνολογική επάρκεια, αλλά και την ικανότητα της Ευρώπης να αξιοποιεί τις επενδύσεις της με τρόπο που δημιουργεί μακροπρόθεσμη αξία στο ευρωπαϊκό ψηφιακό οικοσύστημα.
Μια οπτική που συνδέει την έρευνα με τη διοίκηση
Η Aida Kamišalić Latifić συνδυάζει ακαδημαϊκή και ερευνητική εμπειρία με εμπειρία από τη δημόσια διοίκηση. Είναι επίκουρη καθηγήτρια και ερευνήτρια στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Μάριμπορ και μέλος του Εργαστηρίου Γεωχωρικής Μοντελοποίησης, Πολυμέσων και Τεχνητής Νοημοσύνης (GeMMA Lab) του πανεπιστημίου.
Διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στην έρευνα, τη διδασκαλία και τη συμμετοχή σε έργα, ενώ έχει διατελέσει υφυπουργός στο Υπουργείο Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Σλοβενίας. Η εμπειρία της συνδέει την έρευνα στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και των τεχνολογιών δεδομένων με ζητήματα ψηφιακού μετασχηματισμού και διακυβέρνησης.
Αυτή ακριβώς η σύνδεση βρίσκεται στον πυρήνα του φετινού SEMIC: η τεχνολογική πρόοδος δεν εξετάζεται απομονωμένα, αλλά σε σχέση με τις υποδομές, τα δεδομένα, τους οργανισμούς και τους κανόνες που απαιτούνται ώστε οι ψηφιακές λύσεις να μπορούν να αξιοποιηθούν σε ευρύτερη κλίμακα.
Η διαλειτουργικότητα ως κοινό ευρωπαϊκό ζητούμενο
Το SEMIC 2026 θα πραγματοποιηθεί στις 30 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο, με τη διοργάνωση από τη Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών (DG DIGIT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την υποστήριξη της ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η φετινή διοργάνωση θα συνδυάσει συζητήσεις στρατηγικού χαρακτήρα με πρακτικά εργαστήρια μέσα στην ίδια ημέρα, δίνοντας χώρο τόσο στην ανταλλαγή εμπειριών όσο και στην εξέταση πραγματικών προκλήσεων εφαρμογής. Στόχος είναι να συναντηθούν στην ίδια συζήτηση διαφορετικές πλευρές του οικοσυστήματος, από τη διοίκηση και την έρευνα έως την τεχνολογία και την καινοτομία.
Η κεντρική ομιλία της Aida Kamišalić Latifić αναμένεται να ανοίξει, με αυτόν τον τρόπο, μια ευρύτερη συζήτηση για το τι χρειάζεται ώστε οι ευρωπαϊκές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη να μην παραμείνουν μεμονωμένες τεχνολογικές υποδομές, αλλά να συνδεθούν μεταξύ τους και να οδηγήσουν σε απτά αποτελέσματα για την οικονομία, τη διοίκηση και την κοινωνία.
Το SEMIC 2026 θα εξετάσει έτσι τη διαλειτουργικότητα όχι μόνο ως τεχνική απαίτηση για τη σύνδεση συστημάτων, αλλά ως υποδομή που μπορεί να στηρίξει την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε ευρωπαϊκή κλίμακα και να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.