Η ολλανδική κυβέρνηση αναπτύσσει ένα λειτουργικό σύστημα ανοικτού κώδικα, βασισμένο στη διανομή Linux NixOS, η οποία αναπτύχθηκε στην Ολλανδία. Η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό μέρος του DAWO (Digitally Autonomous Workplace for the Dutch Government – Ψηφιακά Αυτόνομο Περιβάλλον Εργασίας για την Ολλανδική Κυβέρνηση), ενός έργου που υλοποιείται στο πλαίσιο του Υπουργείου Εσωτερικών και Σχέσεων του Βασιλείου της Ολλανδίας.
Στόχος του DAWO είναι η δημιουργία ενός ψηφιακά αυτόνομου, επεκτάσιμου και ανοικτού κώδικα περιβάλλοντος εργασίας για τη δημόσια διοίκηση, το οποίο θα μπορεί να λειτουργεί ως «Σχέδιο Β» για την ολλανδική κυβέρνηση. Όπως αναφέρουν ο Peter Giskes, υπεύθυνος για τον τομέα του τεχνολογικού διευθυντή στο Υπουργείο Εσωτερικών και Σχέσεων του Βασιλείου της Ολλανδίας, και ο Victor Gevers, υπεύθυνος καινοτομίας στο ίδιο υπουργείο, το DAWO αποσκοπεί στην ενίσχυση της ψηφιακής αυτονομίας, στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κυβέρνησης και κοινωνίας, στη βελτίωση της ασφάλειας, στην προώθηση της καινοτομίας και στην ενίσχυση της δυνατότητας επαλήθευσης των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου.
Η πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με την Ολλανδική Στρατηγική Ψηφιοποίησης και υποστηρίζεται τόσο από την Κοινότητα του DAWO όσο και από ευρωπαϊκούς εταίρους.
Παράλληλα, τρεις πάροχοι υπηρεσιών πληροφορικής της κεντρικής κυβέρνησης αναπτύσσουν ένα ψηφιακά αυτόνομο περιβάλλον εργασίας για την κεντρική ολλανδική κυβέρνηση, αξιοποιώντας, όπου αυτό κρίνεται κατάλληλο, τις εξελίξεις του DAWO και του Mijn Bureau, της ολλανδικής σουίτας λογισμικού συνεργασίας για τη δημόσια διοίκηση.
Το DAWO-NixOS ως έργο του DAWO
Το DAWO-NixOS αποτελεί ένα από τα έργα του DAWO. Το λειτουργικό σύστημα διατίθεται με άδεια GNU General Public Licence, ενώ ο πηγαίος κώδικάς του είναι διαθέσιμος στο αποθετήριο του ολλανδικού Δημοσίου.
Η επιλογή του NixOS ως βάσης για το λειτουργικό σύστημα συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το γεγονός ότι πρόκειται για διανομή Linux που αναπτύχθηκε στην Ολλανδία. Η ανάπτυξη του DAWO-NixOS ακολουθεί την προσέγγιση «blueprint» του DAWO, σύμφωνα με την οποία η εξάρτηση από μία και μοναδική λύση ενός προμηθευτή δεν αποτελεί βιώσιμη επιλογή. Αντίθετα, η προσέγγιση προβλέπει τη διαθεσιμότητα περισσότερων συμβατών επιλογών, οι οποίες βασίζονται σε ανοικτά πρότυπα που ορίζονται από το Φόρουμ Τυποποίησης της Ολλανδίας (Netherlands Standardisation Forum).
Με αυτόν τον τρόπο, το DAWO-NixOS εντάσσεται σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που δεν προϋποθέτει τη χρήση μίας συγκεκριμένης τεχνολογικής λύσης, αλλά επιτρέπει την ύπαρξη διαφορετικών επιλογών που πληρούν κοινές προδιαγραφές.
Πότε αναμένεται η ανάπτυξη
Η κεντρική κυβέρνηση της Ολλανδίας δεν έχει καθορίσει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη του DAWO-NixOS. Ωστόσο, εκτιμάται ότι η ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα θα ξεκινήσει το 2028 ή το 2029.
Σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, δήμοι ήδη δοκιμάζουν το DAWO και στοχεύουν να ξεκινήσουν την ανάπτυξή του από το 2027, με στόχο τη σταδιακή επέκτασή του.
Παράλληλα, ανεξάρτητοι διοικητικοί οργανισμοί, καθώς και οργανισμοί που έχουν χαρακτηριστεί ζωτικής ή κρίσιμης σημασίας, έχουν δεσμευτεί να δοκιμάσουν το DAWO-Core.
Η συνεργασία με τη Γαλλία και τη Γερμανία
Η ανάπτυξη του DAWO-NixOS συνδέεται και με ευρωπαϊκές συνεργασίες. Η Ολλανδία συμμετέχει στο Digital Commons EDIC, μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κοινού ψηφιακού οικοσυστήματος, βασισμένου σε λογισμικό ανοικτού κώδικα, ανοικτά πρότυπα και κοινές ψηφιακές υποδομές.
Στο πλαίσιο αυτό, η ολλανδική κυβέρνηση συνεργάστηκε με τη γαλλική Διυπουργική Διεύθυνση Ψηφιακών Υποθέσεων (DINUM) και τη γερμανική Κεντρική Υπηρεσία Ψηφιακής Κυριαρχίας του Δημοσίου (ZenDiS) για την ανάπτυξη του DAWO-NixOS.
Η συνεργασία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας «Πρόκλησης 100 ημερών» του Digital Commons EDIC.
Για το DAWO, η συνεργασία αυτή αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής διάστασης του έργου, καθώς η ανάπτυξη του DAWO-NixOS πραγματοποιείται σε συνεργασία με δημόσιους φορείς άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση
Η ανάπτυξη του DAWO-NixOS εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ευρωπαϊκών δημόσιων διοικήσεων να περιορίσουν την εξάρτησή τους από ιδιόκτητους προμηθευτές και να στραφούν σε λύσεις ανοικτού κώδικα.
Τον Απρίλιο του 2026, η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στη μετάβαση προς τη χρήση Linux, περιορίζοντας σταδιακά τη χρήση ιδιόκτητων λειτουργικών συστημάτων στους σταθμούς εργασίας της δημόσιας διοίκησης.
Ανάλογες εξελίξεις καταγράφονται και στη Γερμανία. Γερμανικά κρατίδια, όπως το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, έχουν επίσης ανακοινώσει τη μετάβαση από ιδιόκτητους προμηθευτές σε λύσεις ανοικτού κώδικα.
Η ανάπτυξη του DAWO-NixOS, η μετάβαση της Γαλλίας προς το Linux και οι αντίστοιχες πρωτοβουλίες στη Γερμανία αποτελούν παραδείγματα μιας ευρύτερης μετακίνησης των ευρωπαϊκών δημόσιων διοικήσεων προς λύσεις ανοικτού κώδικα και μεγαλύτερη ανεξαρτησία από ιδιόκτητους προμηθευτές.
Από τις εθνικές λύσεις στα κοινά ψηφιακά αγαθά
Η ανάπτυξη του DAWO-NixOS δείχνει πώς μια εθνική πρωτοβουλία μπορεί να συνδεθεί με ευρωπαϊκές προσπάθειες για την ανάπτυξη και επαναχρησιμοποίηση λύσεων ανοικτού κώδικα.
Μέσω της συνεργασίας της Ολλανδίας με τη Γαλλία και τη Γερμανία, το DAWO-NixOS αναπτύσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής προσέγγισης, στην οποία το λογισμικό ανοικτού κώδικα, τα ανοικτά πρότυπα και οι κοινές ψηφιακές υποδομές μπορούν να αξιοποιούνται από περισσότερες δημόσιες διοικήσεις.
Αυτή είναι και η λογική των Digital Commons: ψηφιακές λύσεις που αναπτύσσονται ως κοινά ψηφιακά αγαθά μπορούν να μοιράζονται, να προσαρμόζονται και να επαναχρησιμοποιούνται από διαφορετικούς φορείς, αντί να αναπτύσσονται και να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά σε εθνικό ή οργανωτικό επίπεδο.
Στην περίπτωση του DAWO, η συνεργασία αυτή συνδέει την ανάπτυξη του DAWO-NixOS με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια για την ανάπτυξη κοινών ψηφιακών λύσεων. Η ολλανδική πρωτοβουλία αποτελεί έτσι ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο λύσεις που αναπτύσσονται σε εθνικό επίπεδο μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συνεργασίας και επαναχρησιμοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.